13.775 Türk Web Sitesini Taradık: Türkçe İnternetin Kalite Fotoğrafı

1st.com.tr nedir? Kısa cevap: Türkçe internetin bağımsız ölçüm kurumu olmaya çalışan, tamamen ücretsiz bir tasarım ve performans endeksi. Uzun cevap bu yazının tamamı.

Biz bir ajans değiliz, bir portföy sitesi hiç değiliz. Yaptığımız iş şu: Türkçe web'i sistematik olarak tarıyoruz, bulduğumuz her siteyi aynı ölçüm setinden geçiriyoruz, sonuçları herkese açık biçimde yayımlıyoruz. Beğeni toplamıyoruz, oy satmıyoruz, para karşılığı sıralama yapmıyoruz. Sadece ölçüyoruz.

Ölçmediğimiz şeyi sıralayamayız. Sıralamak için önce ölçmek, ölçmek için önce bir yöntem kurmak gerekiyordu.

Neden böyle bir şeye giriştik

Türkiye'de "en iyi web sitesi" ya da "en iyi dijital ajans" listelerinin neredeyse tamamı ya reklam ya da anket. Reklam olanlar parayla sıralanıyor, anket olanlar kimin daha kalabalık bir takipçi kitlesi olduğunu ölçüyor. İkisi de tasarım kalitesi hakkında hiçbir şey söylemiyor.

Bir sitenin gerçekten iyi olup olmadığı ölçülebilir bir şey. Renk uyumu ölçülebilir. Izgara disiplini ölçülebilir. Dokunma hedeflerinin ergonomisi, kontrast oranları, gerçek kullanıcıların yaşadığı yüklenme süresi — hepsi ölçülebilir. Eksik olan ölçüm imkânı değildi; bunu Türkçe web'in tamamı için sistematik yapan bir kurum yoktu.

Ne yaptık: 13.775 site, 8 boyut

Kendi denetim motorumuzu yazdık. Her site için gerçek bir tarayıcı (Chromium) açılıyor, sayfa render ediliyor, ekran görüntüsü piksel düzeyinde analiz ediliyor, DOM taranıyor, performans verisi toplanıyor. Tek bir denetim ortalama bir dakikanın üzerinde sürüyor ve yaklaşık 4 GB bellek harcıyor. Yüzeysel bir tarama değil.

Bu yazının yazıldığı ana kadar 13.775 site tam denetimden geçti. Her site 8 boyutta puanlanıyor:

Türkçe web ortalama 62 alıyor

Dağılımın en düşüğü 6, en yükseği 96. Sitelerin dörtte biri 57'nin altında, dörtte biri 68'in üzerinde. Yani Türkçe web'in büyük çoğunluğu dar bir orta bantta sıkışmış durumda: ne felaket, ne iyi.

En çarpıcı bulgu boyut kırılımında. Kararlılık 86,4 ve akıcılık 93,5 gibi yüksek ortalamalar varken, estetik 46,1 ve etkileşim 46,6'da kalıyor. Bunun anlamı şu: Türk siteleri teknik olarak çalışıyor, sayfa kaymıyor, gezinme bozulmuyor — ama tasarım kararları ve etkileşim ergonomisi zayıf. Site ayakta duruyor, sadece güzel ve kullanışlı değil.

Altın dokunuş: madalya nasıl kazanılıyor

Puanları madalyaya çeviriyoruz ve eşikler sabit. Kimseye özel muamele yok:

Ortalamanın 62,2 olduğu bir havuzda 85 eşiği yüksek duruyor ve bu bilinçli. Madalyayı kolay dağıtırsak hiçbir anlamı kalmaz.

Sayılar bunu doğruluyor: liderlik tablosundaki ilk 100 ajansı incelediğimizde altın madalyalı proje sayısı sıfır, gümüş madalyalı proje sayısı 9. En yüksek ajans ortalaması 82 — yani gümüş bandında. Türkiye'de henüz altın eşiğini ortalama olarak geçen bir ajans yok.

Bu kötü bir haber değil, dürüst bir başlangıç noktası. Standart yukarıdaysa yükselecek yer var demektir.

Veriden çıkan üç ilginç bulgu

1. İyi puanın en güçlü habercisi ızgara disiplini

Genel puanla en yüksek korelasyonu gösteren tek metrik ızgara uyumu (r = 0,28). Onu erişilebilirlik (r = 0,22) ve sayfa ağırlığı (r = 0,21) takip ediyor. Yani bir sitenin genel kalitesini en çok ele veren şey, öğelerin tutarlı bir ızgaraya oturup oturmadığı.

2. Renk canlılığı estetiğin yarısını açıklıyor

Estetik puanıyla renk canlılığı arasındaki korelasyon r = 0,49 — ölçtüğümüz en güçlü ilişki. Ortalama renk canlılığı ise sadece 30,5 (medyan 24). Türk web'i renk konusunda çekingen ve bu doğrudan estetik puanına yansıyor.

3. Okunabilirliğin genel puanla hiçbir ilişkisi yok

Metin okunabilirliği ile genel puan arasındaki korelasyon r = −0,001. Yani pratikte sıfır. Bu bizim için önemli bir uyarı: ölçtüğümüz her şey ayırt edici değil. Bu tür bulguları saklamıyoruz, çünkü hangi metriğin işe yaramadığını bilmek en az hangisinin yaradığını bilmek kadar değerli.

Erişilebilirlik: sitelerin dörtte üçü sınıfta kalıyor

Medyan site 4 ihlal barındırıyor, ortalama 12,2 (dağılımın kuyruğu çok ağır; en kötü sitede 2.229 ihlal var). Lighthouse erişilebilirlik ortalaması 82,3.

Erişilebilirlik, görme engelli kullanıcıların siteyi kullanabilmesi demek. Türkçe web'in dörtte üçünde bu konuda düzeltilmesi gereken bir şey var ve çoğu düzeltmesi kolay şeyler: yetersiz renk kontrastı, etiketsiz form alanları, alternatif metni olmayan görseller.

Altyapı gerçekten fark yaratıyor mu? Evet

13.775 sitenin render mimarisini ve barındırma platformunu da kaydettik. Gerçek kullanıcı verisiyle (Chrome UX Report) bakınca fark net:

Barındırma tarafında da benzer bir tablo var: Vercel üzerindeki sitelerin Lighthouse performans ortalaması 65,2 iken Cloudflare Pages üzerindekilerde 54,7. Sunucu tarafındaki ilk yanıt süresi (TTFB) klasik SSR'da 1 saniyeyi aşıyor; edge mimaride 735 milisaniyeye iniyor.

Yani "altyapı seçimi kullanıcı deneyimini etkiler mi" sorusunun Türkçe web'deki cevabı ölçülebilir biçimde evet.

Hangi sektörler taranıyor

Havuzumuzdaki en büyük kategoriler: Üretim & Sanayi (931 site), Sağlık & Yaşam (759), E-Ticaret & Perakende (716), Eğitim & Öğretim (676), Teknoloji & Yazılım (616), Tarım & Gıda (585), Otomotiv & Ulaşım (573), Devlet & Kamu (533).

Her kategori için ayrı ortalama hesaplıyoruz, çünkü bir kamu kurumu sitesiyle bir moda e-ticaret sitesini aynı estetik çıtasıyla yargılamak anlamsız. Sitenizin puanını kendi sektörünüzün ortalamasıyla karşılaştırabilirsiniz.

Neyi ölçemediğimiz

Dürüst olmak gerekirse ölçüm sistemimizin sınırları var ve bunları saklamak yerine yazıyoruz:

• Bir sitenin ticari başarısını ölçmüyoruz. Yüksek puan çok satış demek değil.
• İçerik doğruluğunu ölçmüyoruz. Yalnızca biçimsel okunabilirliğe bakıyoruz.
• Ortalama dokunma hedefi boyutu gibi bazı metrikler link genişliklerini ortalıyor; gerçek ergonomik uyumun tam karşılığı değil.
• İngilizce için geliştirilmiş okunabilirlik formülleri Türkçede geçersiz. Bu yüzden Türkçeye özgü Ateşman formülünü kullanıyoruz ve İngilizce türevlerini raporlamıyoruz.
• Denetimler zaman içinde tekrarlanıyor; bir sitenin puanı yeniden tasarımla değişebilir. Yayımladığımız her skor bir tarihe aittir.

Veriyi ne yapıyoruz

Hepsini ücretsiz yayımlıyoruz. Platformda hiçbir ücretli sıralama, öne çıkarma veya rozet satışı yok.

• Keşfet — denetlenmiş sitelerin tamamı
• Liderlik tablosu — ajansların portföy ortalamalarına göre sıralaması
• Madalyalı siteler — eşiği geçen projeler
• Kategoriler — sektör bazlı ortalamalar ve liderler
• Analiz motoru — hangi metriği neden ölçtüğümüzün tam açıklaması
• Akademi — bulguların DOI'li akademik makale hâli, açık veri setleriyle birlikte

Akademi bölümü bizim için özellikle önemli. Bulguları yalnızca blog yazısı olarak değil, yöntemi ve ham verisiyle birlikte akademik formatta yayımlıyoruz. Araştırmacılar veri setini indirip kendi analizlerini yapabilir, sonuçlarımızı çürütebilir. Ölçüm iddiasında bulunan bir kurumun yapması gereken budur.

Bundan sonrası

Havuzumuzda 15.000'den fazla site var ve hepsini bu derinlikte taramak sürüyor. Tamamlandığında elde edeceğimiz veri setine 1st Analiz v1 diyoruz — Türkçe web'in ilk tam ölçekli kalite fotoğrafı.

Sonra v1'i acımasızca inceleyeceğiz: hangi metrikler gerçekten ayırt edici, hangileri gürültü. Yukarıdaki okunabilirlik bulgusu gibi işe yaramayan sinyalleri eleyeceğiz. Kalanlarla v2 motorunu kuracağız.

Hedefimiz bir sıralama sitesi olmak değil. Türk web'inin daha iyi tasarımlar üretmesine katkı sunmak istiyoruz — ve bunun yolu, herkesin nerede durduğunu ölçülebilir biçimde görebilmesinden geçiyor. Rekabet slogandan değil veriden beslensin istiyoruz.

Siteniz henüz havuzumuzda yoksa buradan gönderebilirsiniz; ücretsiz denetlenir. Puanınızı hak etmediğinizi düşünüyorsanız itiraz mekanizmamız açık.

Bu yazıdaki tüm sayılar 13.775 tamamlanmış denetimin toplu istatistikleridir. Veri setinin akademik sürümü ve yöntem açıklaması Akademi bölümünde yayımlanmaktadır.