Platin Standardı: Neden Neredeyse Ulaşılamaz Olmalı

Bu hafta madalya merdivenimizi dört basamağa çıkardık: Platin (90+), Altın (80+), Gümüş (70+), Bronz (60+). Onar puanlık, hatırlaması kolay bir merdiven. Ama asıl mesele sayılar değil, o sayıların neye karşılık geldiği.

Yeni ölçüm motorumuzla taradığımız ilk 351 sitede platin kazanan çıkmadı. Bunu bir eksiklik olarak değil, standardın çalıştığının işareti olarak görüyoruz. Nedenini rakamlarla anlatayım.

Platin ne demek: uluslararası ödül seviyesi

Eşiği havadan belirlemedik. Motoru, uluslararası ödül almış siteleri de içeren elle etiketlenmiş bir referans setinde çalıştırdık. Sonuçlar:

Yani platin, dünya çapında ödül almış işlerin bile ancak bir kısmının ulaştığı yer. Bir eşiği, ulaşılabilir olsun diye aşağı çekmek onu anlamsızlaştırır. Madalyanın değeri, kaç kişinin alamadığıyla ölçülür.

Türkçe web'in bugünkü fotoğrafı

Aynı 351 sitenin kalite bandı dağılımı şöyle:

Her iki siteden biri, hazır tema karakterinin baskın olduğu bir yapı. Bu bir yargı değil, ölçüm. Ve şaşırtıcı da değil: hazır temalar hızlı, ucuz ve çoğu iş için yeterli. Ama yeterli ile ayırt edici arasındaki fark tam olarak bu merdivenin ölçtüğü şey.

Motorun ayırt ettiği tek şey

Motoru yeniden kurarken beklemediğimiz bir sonuçla karşılaştık. Altı ölçüm eksenimizden — görsel kompozisyon, deneyim, kod işçiliği, teknik sağlık, altyapı, içerik — ödül düzeyi bir siteyi yetkin bir siteden ayıran yalnızca biriydi: deneyim ve hareket.

Diğer beş eksen, ödül sitelerine yetkin sitelerden daha düşük puan veriyordu. Sebebi anlaşılınca mantıklı: hazır temalar düzenlidir, hızlıdır, erişilebilirdir, içerik doludur. Şablonluk bir düzen kusuru değil; tam tersine, düzenin fazlasıdır. Ayırt edici olan şey düzen değil, karar.

Bu yüzden ağırlıkları ölçüme göre yeniden dağıttık. Ters çalışan eksenler artık bir siteyi yukarı çekemiyor, yalnızca bozuk olanı aşağı çekebiliyor.

Şablon animasyonu ile yazılmış hareket

En zor ayrım buydu. Bir şablonun otomatik dönen hero slider'ı ile yazılmış bir hareket koreografisi, saf hareket sayımında birbirinin aynı görünüyor. Ölçtüğümüz bir örnekte, bir Elementor teması kullanan huzurevi sitesinin ölçülen hareket enerjisi, hiçbir ödüllü sitenin ulaşmadığı seviyedeydi — çünkü slider'ı durmadan dönüyordu.

Ayrımı sonunda başka bir yerde bulduk: satır içi transform ve will-change bildirimleri. Ödül düzeyi sitelerde ortalama 96,7 eleman JavaScript ile sürülüyor; şablon sitelerinde bu sayı 3,3. Hazır tema bir CSS sınıfı takar; yazılmış hareket elemanı kare kare sürer. İz bırakan fark bu.

Kendi ölçümümüzün sınırı

Dürüst olmak gerekirse merdivenin tepesi henüz sıkışık. Referans setimizdeki on gerçek ödül sitesinden altısı "yetkin" bandına düşüyor. Sebep sitelerde değil bizde: ödül düzeyi işler aynı zamanda ölçülmesi en zor olanlar. WebGL ile çizilen sayfalarda DOM'da sayılacak bir şey yok; kendi kaydırma motorunu yazan siteler standart kaydırmaya cevap vermiyor; açılış perdeleri ölçüm penceresini yiyor.

Bunların bir kısmını bu sürümde çözdük — sayfayı bölüm bölüm gezen yeni bir yakalama modu, ve GPU'suz tarayıcıyı reddeden WebGL sitelerine karşı bir çözüm. Bir kısmı hâlâ açık. Motor geliştikçe tepe bandın dolacağını düşünüyoruz.

Madalya artık bir kere değil, her dönem

Yeni sürümle birlikte siteler dönemsel olarak yeniden taranıyor. Her tarama kendi madalyasını bırakıyor ve site sayfasında geçmişiyle birlikte görünüyor. İki değerlendirmeyi de üst basamakta tamamlayan siteler ayrıca işaretleniyor.

Kritik bir ayrıntı: her dönem kendi cetveliyle okunuyor. Ölçüm motoru sürüm değiştirdiğinde eşikler de birlikte taşınıyor. Aksi hâlde motor değişimi, sitelerde hiçbir şey değişmemişken toplu bir "düşüş" gibi görünürdü. Değişen site değil, cetveldir — ve bunu kayda geçirmek bizim işimiz.

Sonuç

Platin şu an boş. Bir süre daha boş kalabilir. Bizim için sorun değil — asıl sorun, kimsenin hak etmediği bir madalyayı dağıtmak olurdu.